Η Μονή Αρκαδίου: Το Ιερό Σύμβολο της Κρητικής Ελευθερίας

Ανακαλύψτε την ιστορική Μονή Αρκαδίου στο Ρέθυμνο. Μάθετε για το ηρωικό Ολοκαύτωμα του 1866, την εντυπωσιακή αναγεννησιακή αρχιτεκτονική και τη σημασία της ως παγκόσμιο σύμβολο ελευθερίας.

Η Μονή Αρκαδίου βρίσκεται 23 χλμ. ανατολικά του Ρεθύμνου, χτισμένη σε ένα εύφορο υψίπεδο με ελαιώνες και αμπελώνες σε υψόμετρο 500μ. Παρότι η ακριβής ίδρυσή της χάνεται στο παρελθόν (με εκδοχές που ξεκινούν από τον 12ο αιώνα), η μονή αναδείχθηκε σε πανίσχυρο πνευματικό κέντρο. Κατά την Τουρκοκρατία ονομαζόταν «Τσανλί Μαναστίρ» (δικαιούχος κώδωνας), καθώς ήταν το μόνο μοναστήρι που είχε το προνόμιο να χτυπά καμπάνα.

Το κτιριακό συγκρότημα είναι οχυρωματικού τύπου, σχηματίζοντας ένα απόρθητο τείχος που περιλαμβάνει το ηγουμενείο, την τράπεζα, τα μαγειρεία, και τις φάμπρικες. Στο κέντρο δεσπόζει το Καθολικό, ο ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και του Αγίου Κωνσταντίνου, με την εμβληματική αναγεννησιακή πρόσοψη του 1587.

Το Ολοκαύτωμα του 1866 

Η επανάσταση του 1866 υπήρξε το καθοριστικό πλήγμα κατά της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Το Αρκάδι έγινε το επίκεντρο του αγώνα, με τον ηγούμενο Γαβριήλ Μαρινάκη να αρνείται την παράδοση της Επαναστατικής Επιτροπής στον Ισμαήλ Πασά.

• Η Πολιορκία: Στις 8 Νοεμβρίου 1866, ένας στρατός 15.000 ανδρών υπό τον Σουλεϊμάν Βέη κύκλωσε τη μονή. Μέσα βρίσκονταν 964 ψυχές, εκ των οποίων μόνο οι 325 ήταν οπλισμένοι άνδρες. Παρά την ηρωική άμυνα και το υψωμένο λάβαρο, η υπεροπλία των Τούρκων και η χρήση της βαριάς «Μπομπάρδας» οδήγησαν στην κατάρρευση της δυτικής πύλης το πρωί της 9ης Νοεμβρίου.
• Η Θυσία: Όταν ο εχθρός πλημμύρισε τον περίβολο, η μάχη μεταφέρθηκε σώμα με σώμα. Ο Κωνσταντίνος Γιαμπουδάκης, κλεισμένος στην πυριτιδαποθήκη με γυναικόπαιδα και πολεμιστές, περίμενε τη στιγμή που οι Τούρκοι θα έφταναν στην είσοδο. Τότε, έδωσε φωτιά στο μπαρούτι. Η γιγαντιαία έκρηξη μετέτρεψε το μοναστήρι σε θυσιαστήριο, προκαλώντας τον θάνατο εκατοντάδων Κρητικών και Τούρκων.
• Το Τέλος: Ο φρούραρχος Ιωάννης Δημακόπουλος συνέχισε να μάχεται στα ερείπια, μέχρι την τελική του εκτέλεση την επόμενη μέρα. Το αποτέλεσμα ήταν 864 Κρητικοί νεκροί και 1.500 Τούρκοι. Η θυσία αυτή άνοιξε τις πύλες της ευρωπαϊκής διπλωματίας, οδηγώντας στην απελευθέρωση το 1898.

Ιστορικό Χρονολόγιο 

• 12ος αι.: Πιθανή ανακατασκευή από τον αυτοκράτορα Αρκάδιο.
• 1587: Οι μοναχοί Χορτάτζη χτίζουν τον σημερινό μεγαλοπρεπή ναό.
• 1645-1658: Λεηλασία από Τούρκους, αλλά απόκτηση του προνομίου της καμπάνας.
• 1822: Κατάληψη από τον Γεντίμ Αλή και ανακατάληψη από επαναστάτες.
• 7-9 Νοεμβρίου 1866: Το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου.
• 1870: Αναστήλωση της μονής.
• 1933: Διαμόρφωση του μουσείου με το ιερό λάβαρο και τα κειμήλια.